Springht alle zeer wijfs ende mans,
Knechtkins en Meyskins tsamen:
Laet ons verheughen desen dans,
Twerdt t’onser alder vramen:
De mare is hier
Int Vlaemsch vergier,
T’bescheyt mach elck wel horen,
Lof hoogst Princier
Van dit bestier,
Een Prince is ons gheboren.
Dans allemaal lustig met elkaar,
vrouwen en mannen, jongens en meisjes.
Laten we plezier hebben in deze dans.
Dit zal ons aller geluk zijn:
er is hier nieuws gekomen
in het Vlaamse land.
Laat iedereen het bericht goed horen.
De Hoogste Vorst zij geprezen
om deze beschikking:
ons is een prins geboren!
Den Vlamingh is vreese ende ducht
Gheweerdt met veel calaignen:
Gheboren was dees edel vrucht
Nu cortelinghe in Spaignen:
Dien Godt bemindt
Dwaelt niet een twindt,
Laet ons hem niet verstoren:
Deur dit bewindt
Weest vro ghesindt.
Een Prince is ons gheboren.
Voor de Vlaming is angst en vrees
met veel kommer afgewend.
Deze edele vrucht is
kort geleden geboren in Spanje.
Wie Gods liefde geniet,
kan zich niet vergissen.
Laten wij zijn toorn niet opwekken.
Wees blij gezind
en wel hierom:
ons is een prins geboren!
Danst alle zeer deur dit bedrijf,
Ons blijft nu paeys en minne:
Godt wil vertroosten t’reyne wijf
Ons edel Keyserinne:
Noyt zulck een pant
Veur onderstant
Quam ons van haer te voren.
Schoon Vlaender-lant
Weest nu playsant,
Een Prince is ons gheboren.
Dans allemaal uitbundig om deze gebeurtenis.
Wij hebben nu blijvende vrede en eendracht.
God, sta die voortreffelijke vrouw,
onze edele keizerin bij.
Een waarborg voor bescherming
als nooit tevoren
viel ons door haar ten deel.
Schoon Vlaanderland,
wees nu verheugd:
ons is een prins geboren!
Prince, hooghste Godt t’ons liberael,
Lof u deur dit ghevaren:
Wy bidden ghy desen Vassael
Ons langhe wilt bewaren,
En sparen doet
Veur teghenspoet
Wy hebben uutvercoren:
Lof hooghste goet
Met sin en moet,
Een Prince is ons gheboren.
Prins, hoogste God, zo mild voor ons,
lof aan u voor wat er gebeurd is.
Wij bidden dat u voor ons dit edele kind
lang zult beschermen
en behoeden
voor tegenspoed.
Wij hebben het lief.
Lof aan dit grootste goed
met hoofd en hart.
Ons is een prins geboren!
Spelling volgens Manilius 1574. Interpunctie volgens Van Waesberghe 1616. In versregel 3/6 staat zowel bij Manilius als bij Van Waesberghe “onderstrant”; bij Van Duijse, Fredericq, Van de Graft en Gossens geëmendeerd in “onderstant”.
Vertaling: Nico van der Meel, Frank Willaert (Universiteit Antwerpen), Dieuwke van der Poel (Universiteit Utrecht).
Tekst:
.4A (8): ‿ __ ‿ __ ‿ __ ‿ __
.3b (7): ‿ __ ‿ __ ‿ __ ‿
.4A (8): ‿ _ ‿ _ ‿ _ ‿ _
.3b (7): ‿ _ ‿ _ ‿ __ ‿
.2C (4): ‿ __ ‿ __
.2C (4): ‿ __ ‿ __
.3d (7): ‿ __ ‿ __ ‿ __ ‿
.2C (4): ‿ __ ‿ __
.2C (4): ‿ __ ‿ __
.3d (7): ‿ __ ‿ __ ‿ __ ‿
4 strofen van 10 versregels, waarvan 1 stockregel. Alle strofen hebben exact dezelfde vorm.
Zie ook de Nederlandse Liederenbank.
Iansen: rijmschema 103 abab/ccdccd, refr. van 8-en, 3 strofen + prince.
Dit rijmschema komt niet voor in de voorbeeldgedichten uit de Const van Rhetorijcken, zelfs niet de eenvoudiger vorm zonder halfregels abab/cdcd.
Annotaties bij Le Jeune, Van Duyse, Van de Graft en Goossens.
Claeys maakt geen gewag van dwarsverbanden met voorbeeldgedichten uit de Const van Rhetorijcken.
Een snel geschreven gelegenheidslied op een al bekende pakkende melodie.
Melodie:
Ionisch, sleutel G2 met ♭, ₵
A1 (2 versregels) A2 (2) B (3) C(3); de eerste helft van B en C zijn gelijk.
- A1/2: f’→c”, ambitus f”-f”, lengte 8
- B: c”→a’ , ambitus g’-d”, lengte 8
- C: c”→f’, ambitus f’-d”, lengte 8
In Van Waesberghe 1616 staat een minima (halve noot) g’ in plaats van een semiminima (kwart noot) in maat 14.
Barvorm, waarbij het Abgesang in twee delen met gelijke eerste helft uiteenvalt. Het lied is helemaal syllabisch.
Voor dit lied is de melodie gebruikt van lied 9 Ick vrijdd’ een vraukin alsoo fijn.
Een ingekorte variant op de melodie is te vinden in I. Fruytiers’ Ecclesiasticus, 1565, nr. 63, een verbasterde variant in Pollmann.
Moderne uitgaven:
- J.C.W. Le Jeune: Letterkundig overzicht en proeven van de Nederlandsche Volkszangen sedert de XVde eeuw, 1828, nr. VII, blz. 105 met als titel Op de geboorte van Philips II. van Oostenrijk.
Zonder muzieknoten, gedeeltelijk met gemoderniseerde spelling. - Paul Fredericq: Onze historische volksliederen van vóór de godsdienstige beroerten der 16de eeuw, 1894, nr. 69, blz. 69.
Fredericq geeft alleen de eerste strofe. Hij zegt dat de moderne notatie afkomstig is van Florimond van Duyse, maar in Het oude Nederlansche Lied is de melodie getrouwer. In beide gevallen is gekozen voor een 6/8 maat, maar hier zijn door pogingen betoningen in de tekst op zwaardere maatdelen te plaatsen ritmes veranderd en opmaten verdwenen. - Cornelia Catharina van de Graft: Middelnederlandsche historieliederen, 1904, nr. 29, blz. 163.
Zonder muzieknoten, maar met annotatie en een historische toelichting. - Florimond van Duyse: Het oude Nederlandsche lied, tweede deel, 1905, nr. 422, blz. 1578. Melodie in 6/8 maat gebracht. Met annotaties en commentaar.
Historische Context:
Vreugdelied op de geboorte van Philips II op 21 mei 1527. Cornelia Catharina van de Graft schrijft over de gebeurtenissen:
Wel een eigenaardigen indruk maakt nu op ons het vreugdeliedje over de geboorte van dezen vorst, die later zoo door zijn volk gehaat zou worden. Den 21sten Mei 1527 werd Filips als oudste zoon van Karel V en Isabella van Portugal te Madrid geboren. Geen wonder, dat men door ’t gansche land deze gebeurtenis met blijdschap vierde, maar plotseling verstomde de vreugde door de tijding van de plundering van Rome: de Keizer toonde zich over het ergerlijk optreden zijner landsknechten en hun oneerbiedige behandeling van den Paus zoo bedroefd, dat hij aanstonds bevel gaf alle feesten te staken.